ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΑΠΟΛΙΘΩΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΝΕΑ ΠΕΡΑΜΟ

 Μέσα σε μια σακούλα με κοχύλια που μάζευε η κόρη μου από την περιοχή μεταξύ της παραλίας του ''ΔΕΣΠΟΤΗ'' και του χειμάρρου (Νέα Πέραμο Δημος Παγγαιου Καβαλας),ανακάλυψα κάτι το οποίο δεν έμοιαζε με κοχύλι αλλά με θύμιζε δόντι.

Μάλιστα το κοινοποίησα και στο facebook για μια αρχική αναζήτηση όπου και προέκυψε από ψαγμένους φίλους οι μοιάζει με παλαιολιθικό δόντι θηλαστικού.

Απέστειλα φωτογραφικό υλικό του δοντιού στο Υπουργείο Πολιτισμού,στο τμήμα Παλαιοντολογίας και σε λίγες ημέρες (19/03/2021) έλαβα ηλεκτρονική απάντηση από την ΕΦΟΡΙΑ ΠΑΛΑΙΟΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ .

Παρακάτω η αρχική εκτίμηση βάση των φωτογραφιών

Το τεράστιο ενδιαφέρον των φίλων αλλά και επειδή σαν ανήσυχο πνεύμα που είμαι ήθελα τα απολιθώματα να ''πιάσουν τόπο''. Ετσι λοιπόν απευθύνθηκα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης,στο τμήμα Παλαιοντολογίας - Γεωλογίας -Ανθρωπολογίας με την σκέψη ότι θα τα χαρίσω για μελέτη στους ειδικούς και στους φοιτητές των σχολών αν φυσικά ήταν κάποιο αξιόλογο απολίθωμα.

Πράγματι μέσα στις επόμενες ημέρες υπήρξε επικοινωνία με την κ,Eυαγγελία ΤΣΟΥΚΑΛΑ- Καθηγήτρια Γεωλόγος-Βιολόγος- Δρ. Παλαιοντολογίας και Διευθύντρια Μουσείου Γεωλογίας- Παλαιοντολογίας-Παλαιοανθρωπολογίας στο Τμήμα Γεωλογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.Αφου μοιραστήκαμε τις πληροφορίες σχετικά με το δόντι,με προέτρεψε να κάνω μια επιτόπια έρευνα και εγώ μήπως και βρω κάτι που να σχετίζεται με το δόντι.

Εκείνο το απόγευμα όσοι με είδαν να ψάχνω στην παραλία δεν φαντάζομαι γιατί θα με πέρασαν...Όμως η έρευνα είχε σαν αποτέλεσμα να βρω ένα μεγάλο και χοντρό κόκκαλο,το οποίο φαινόταν ότι ήταν αρκετών ετών,αλλά θεωρούσα λίγες τις πιθανότητες να σχετιζόταν με το δόντι.Όμως επειδή στην ζωή όλα είναι πιθανά το έκανα πακέτο και μαζί με το δόντι το έστειλα στην κ.Τσουκαλά για την επιστημονική πλέον έρευνα και μελέτη.

Οι ημέρες πέρασαν και στα μέσα του Απριλίου τηλεφωνικά η κ.Τσουκαλά με ανακοινώνει ότι το δόντι και το οστό είναι από το ίδιο ζώο .Τεράστια χαρά αλλά και έκπληξη για μένα.Αφού μιλήσαμε για τα επόμενα βήματα μου στάλθηκε σήμερα (26/04/2021) οι ακριβείς πληροφορίες που σχετίζονται με τα απολιθώματα .

Παρακάτω οι πληροφορίες όπως μου τις έστειλε η κ.Τσουκαλά

NPK:  Nea Peramos Kavala
Class Mammalia Linnaeus, 1758 (Θηλαστικά)
Order Artiodactyla Owen, 1848 (Αρτιοδάτυλα)
Family Bovidae Gray, 1821 (Βοοειδή)
Bos primigenius Bojanus, 1827 

Το Πρωτόγονο Βόδι

Το πρωτόγονο βόδι είναι ένα μεγάλο τυπικό μηρυκαστικό ζώο ασιατικής προέλευσης και δεν απαντάται αρτίγονο, αν και το τελευταίο θηλυκό εξαφανίστηκε μόλις το 1627, στην Πολωνία. Έζησε κατά το Πλειστόκαινο - Ολόκαινο στην Ευρώπη. Το είδος εξαφανίστηκε ως συνέπεια του κυνηγιού και εξαιτίας της απώλειας του φυσικού του περιβάλλοντος, αφού έβοσκαν μεγαλύτερα κοπάδια εξημερωμένων βοοειδών. Η αναπαράστασή του είναι γνωστή από τα σκελετικά του κατάλοιπα, τις απεικονίσεις του σε σπήλαια της τελευταίας παγετώδους περιόδου (Lascaux Γαλλίας, Altamira Ισπανίας), τις περιγραφές του 16ου αι. και τα κλασικά κείμενα των Τάκιτου, Ιουλίου Καίσαρα και Πλινίου. Οι απεικονίσεις του είναι συχνές στους αρχαίους πολιτισμούς Ασσυρίων, Αιγυπτίων και Ελλήνων.

Στο πρωτόγονο βόδι υπήρχε έντονος φυλετικός διμορφισμός. Το ύψος του αρσενικού στον ώμο κυμαινόταν από 1,5 - 2 μ. και είχε χοντρότερα και μακρύτερα κέρατα από τα θηλυκά, τα οποία ήταν πιο μικρόσωμα, με σκελετικά στοιχεία, κυρίως μεταπόδια, μικρότερα και πιο λεπτά από τα αρσενικά.

 Όσον αφορά στο περιβάλλον στο οποίο ζούσε, κατά τη διάρκεια του Ολοκαίνου μεγάλα τμήματα της Ευρώπης ήταν καλυμμένα από δάση τα οποία άρχισαν να εξαφανίζονται σταδιακά στους ιστορικούς χρόνους (στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη του 18ου αιώνα). Τα άγρια βόδια τρέφονταν με γρασίδι και φυτά, το χειμώνα με βελανίδια και κλαδιά από θάμνους και δέντρα. Ζούσαν σε ανοικτό περιβάλλον, στέπα, αλλά περιορίστηκαν σε έλη και ελώδη δάση όπου δεν υπήρχε ανταγωνισμός από το βίσωνα, το άγριο άλογο κ.α. αλλά και λιγότερη πίεση από το κυνήγι. Τα άγρια βόδια ζούσαν σε πιο υγρά ανοικτά δάση σε ήπιο θερμό ή δροσερό κλίμα, ενώ ο ευρωπαϊκός βίσωνας σε πιο ξηρά μέρη.

Στην Ελλάδα, το πρωτόγονο βόδι εντοπίζεται στις παλαιοντολογικές θέσεις δεκάδων ή και εκατοντάδων χιλιάδων ετών: στο Σπήλαιο του Αγίου Γεωργίου Κιλκίς (¨ανω Πλειστόκαινο, Σπήλαιο Πετραλώνων Χαλκιδικής (Μέσο Πλειστόκαινο), κοιλάδα Πηνειού (Θεσσαλία) και Αλιάκμονα (Μακεδονία), Μεγαλόπολη (Πελοπόννησος), Σπήλαιο Λουτρών Αλμωπίας και Κατάφυτο Δράμας και στις αρχαιολογικές θέσεις της Παλαιολιθικής και νεότερης εποχής: Αργολίδα –Φράγχθι, Αττική – Σπηλιά του Κίτσου, Θεσσαλία – Άργισσα, Ήπειρο – Ασπροχάλικο, Καπνόφυτο Δράμας και τώρα πρώτη φορά στην περιοχή της Καβάλας, στη Νέα Πέραμο κ.α..

Αντιστοιχα το Δελτιο Τυπου που απεστειλα και γω: 

Στα ίχνη του προϊστορικού βοδιού στην Νέα Πέραμο

 

Σημαντική ανακάλυψη στην παραλία της Νέας Περάμου έγινε από τον Πρόεδρο της Κοινότητας Γεράσιμο Ζουμπλιό: δύο απολιθώματα χιλιάδων ετών (ένας γομφίος και ένα τμήμα οστού) που δηλώνουν την παρουσία του προϊστορικού βοδιού (Bos primigenius) στην περιοχή. 

 

Ο εντοπισμός των δυο απολιθωμάτων έγινε τυχαία στην παραλιακή ζωνη της Νέας Περάμου του Δήμου Παγγαίου Καβάλας και άμεσα υπήρξε επικοινωνία του κ.Ζουμπλιού αρχικά με το Υπουργείο Πολιτισμού και μετέπειτα με το Μουσείο Γεωλογίας - Παλαιοντολογίας -Ανθρωπολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και την διευθύντρια του κ.Τσουκαλά.Τα απολιθώματα στάλθηκαν στο Μουσειο Γεωλογίας - Παλαιοντολογίας - Ανθρωπολογίας και μελετήθηκαν από την κ.Ευαγγελία Τσουκαλά και τους συνεργάτες της από όπου προέκυψαν και οι παρακάτω πληροφορίες.

 

Το πρωτόγονο βόδι είναι ασιατικής προέλευσης και δεν απαντάται αρτίγονο, αν και το τελευταίο θηλυκό εξαφανίστηκε μόλις το 1627, στην Πολωνία. Έζησε κατά το Πλειστόκαινο - Ολόκαινο στην Ευρώπη. Το είδος εξαφανίστηκε ως συνέπεια του κυνηγιού και εξαιτίας της απώλειας του φυσικού του περιβάλλοντος, αφού έβοσκαν μεγαλύτερα κοπάδια εξημερωμένων βοοειδών. Η αναπαράστασή του είναι γνωστή από τα σκελετικά του κατάλοιπα, τις απεικονίσεις του σε σπήλαια της τελευταίας παγετώδους περιόδου (Lascaux Γαλλίας, Altamira Ισπανίας), τις περιγραφές του 16ου αι. και τα κλασικά κείμενα των Τάκιτου, Ιουλίου Καίσαρα και Πλινίου. Τα άγρια βόδια τρέφονταν με γρασίδι και φυτά, το χειμώνα με βελανίδια και κλαδιά από θάμνους και δέντρα. Ζούσαν σε ανοικτό περιβάλλον, στέπα, αλλά περιορίστηκαν σε έλη και ελώδη δάση όπου δεν υπήρχε ανταγωνισμός από το βίσωνα, το άγριο άλογο κ.α. αλλά και λιγότερη πίεση από το κυνήγι. 

 

Στην Ελλάδα, το πρωτόγονο βόδι εντοπίζεται στις παλαιοντολογικές θέσεις: Σπήλαιο Αγίου Γεωργίου Κιλκίς, Πετραλώνων (Μέσο Πλειστόκαινο), κοιλάδα Πηνειού (Θεσσαλία) και Αλιάκμονα (Μακεδονία), Μεγαλόπολη (Πελοπόννησος), Σπήλαιο Λουτρών Αλμωπίας και Κατάφυτο Δράμας και στις αρχαιολογικές θέσεις της Παλαιολιθικής και νεότερης εποχής: Αργολίδα –Φράγχθι, Αττική – Σπηλιά του Κίτσου, Θεσσαλία – Άργισσα, Ήπειρο – Ασπροχάλικο, Καπνόφυτο Δράμας κ.α..

Στην περιοχή της Καβάλας τα ευρήματα προϊστορικών θηλαστικών της Νέας Περάμου ακολουθούν αυτά που εντοπίστηκαν παλαιότερα στον Ξεριά (κοντά στη Χρυσούπολη) και ανήκουν στον αρχαϊκό ελέφαντα, στον μεγαλόκερο και σε απολιθωμένη χελώνα ηλικίας περίπου 200.000 ετών. Τα απολιθώματα δίνουν στοιχεία για το παρελθόν και τη γνώση της Φυσικής Ιστορίας μιας περιοχής σε βάθος χιλιάδων ή εκατοντάδων χιλιάδων ετών όταν επικρατούσαν ευνοϊκές συνθήκες για την επιβίωση των ζώων αυτών. 

 

Το αμέσως επόμενο βήμα είναι η έκθεση των δειγμάτων με αντίστοιχο πληροφοριακό υλικό στα Ελληνικά και Αγγλικά με την εποπτεία του Μουσείου Γεωλογίας - Παλαιοντολογίας- Παλαιοανθρωπολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στην Νέα Πέραμο σε χώρους της Κοινότητας όπως το παλιό Δημαρχείο Ελευθερών η το Παλιό Τελωνείο/Γραφείο Πληροφοριών .

 

Μέσα από το Δ.Τ. θέλουμε σαν κοινότητα Νέας Περάμου να ευχαριστήσουμε την διευθύντρια του Μουσείου Γεωλογίας - Παλαιοντολογίας- Παλαιοανθρωπολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Ευαγγελία Τσουκαλά για την μέχρι τώρα συνεργασία μας και τα αποτελέσματα που έφερε και θα φέρει για την κοινότητα μας αλλά και την ευρύτερη περιοχή.

Το παλιό λατομείο μυλόπετρας στην παραλία Καριανης

 

Λίγο μετά το αλιευτικό καταφύγιο στην παραλία Κάριανης- Ορφανίου, ένας παράλληλος με την θάλασσα βράχος μήκους 400μετρων περίπου μας αποκαλύπτει ένα πολύ παλιό λατομείο μυλόπετρας στο οποίο υπάρχουν 100δες κυκλικές οπές που μας δείχνουν την δραστηριότητα των παλιότερων κατοίκων της περιοχής σε ότι αφορά την εξόρυξη τους.

Το λατομείο φαίνεται καλύτερα καθώς η διάβρωση των ακτών με την ''εξαφάνιση'' της αμμουδιάς αλλά και η χαμηλή στάθμη της θάλασσας κάποιες ημέρες μέσα στο έτος μας αποκαλύπτει πολλές εξορύξεις που δεν νομίζω να υπάρχουν στην περιοχή μας σε τόσο μεγάλο αριθμό.

Αυτό δείχνει ότι οι παλιότεροι κάτοικοι της περιοχής του Στρυμωνικού Κόλπου (δεν γνωρίζω πόσο παλιό μπορεί να ήταν το λατομείο) τις χρησιμοποιούσαν ως κύριο εργαλείο για την παραγωγή λαδιού,κρασιού και λοιπών αγροτικών προϊόντων που χρειαζόταν επεξεργασία.

 

 

 

Τα γεωλογικά στοιχειά των λατομείων της περιοχής είναι τα ακόλουθα.Το φυσικό κροκαλοπαγές λιθόδεμα είναι ασβεστικός ψαμμίτης.Οι κροκάλες,οι λαπύτες,τα χαλίκια,οι ψηφίδες και η άμμος είναι πετρώματα που προέρχονται απο θρυμμάτισμα άλλων πετρωμάτων και λέγονται θραυσματογενοι η κλασσικά πετρώματα.Η ιδιότητα τους να κατακάθονται στα νερά που τα μεταφέρουν τους δίδει και την ονομασία ιζηματογενών πετρωμάτων.Στην περίπτωση που οι κροκάλες,οι λαπύτες,τα χαλίκια,οι ψηφίδες και η άμμος συγκολληθούν με κάποια ορυκτή συνδετική ύλη η οποία και αυτή κατακάθεται στα νερά των ποταμών η της θάλασσας,σχηματίζονται τα αντίστοιχα πετρώματα,κροκαλοπαγή,λαπυτοπαγή,χαλικοπαγή και από την άμμο ψαμμίτες και αμμόλιθοι.Οι ψαμμίτες ανάλογα με την σύσταση υλικού που συνδέει τους κόκκους μεταξύ τους διακρίνονται στις παρακάτω κατηγορίες.

α)Ασβεστικοί ψαμμίτες

β)Ορθοχαλαζίτες

γ)Αργιλικοί ψαμμίτες

δ)Σιδηρομιγοί ψαμμίτες

Όλα τα παραπάνω λιθοδέματα έχουν μεγάλη αντοχή και σκληρότητα.Οι γεωλογικού σχηματισμοί της περιοχής είναι πλειοκαινικοί (ηλικίας δηλαδή 5 εκατομμυρίων ετών) με θαλάσσιες και υφάλμυρες αποθέσεις.Τα κυρία πετρώματα ειναι ψαμμίτες,μάργες,ασβεστόλιθοι και γύψος θαλάσσιου και υφάλμυρου περιβάλλοντος.

Το πέτρωμα της παράλιας είναι επί φυσικού κροκαλοπαγές λιθοδέματος.

Η ανόρυξη των Μυλόλιθων ήταν μια επίπονη διαδικασία καθώς με τα τεχνικά μέσα της εποχής (σφυρί καλέμι) έπρεπε να χαραχθεί ο κύκλος με την διάμετρο που χρειαζόταν,μερική διάνοιξη της οπής του άξονα και μετά κάθετη κοπή του κύκλου με βάση το πλάτος που ήθελαν και υπολογιζόταν στα 20 εως 40 εκατοστά συν περίπου άλλα 5.Οι χαράξεις πάνω στην επιφάνεια του λιθοδεματος άρχιζαν πάντα από κάποια Άκρη του νταμαριού ώστε να είναι δυνατή με πλατύ καλεμι,σφηνα και λοστό η από τα πλάγια οριζόντια αποκοπή του κάτου μέρους του πρώτου μυλολίθου.

Η κάθετη κοπή ήταν αρκετά επιπονη,Για κάθε μυλόλιθο διαμέτρου 1,20cm έπρεπε να πελεκηθεί αυλάκι μήκους 410cm,πλατους τουλάχιστον 10cm και βάθους 25-45cm.Ολα αυτά απαιτούσαν εργασία 3 ήμερων Ακολουθούσε η από τα πλάγια με τα εργαλεία που αναφέρονται παραπανω,οριζοντια αποκοπή του κάτω μέρους.Η κάθετη κοπή ήταν αρκετά επιπονη,Για κάθε μυλόλιθο διαμέτρου 120cm έπρεπε να πελεκηθεί αυλάκι μήκους 410cm,πλατους τουλάχιστον 10cm και βάθους 25-45cm.Ολα αυτά απαιτούσαν εργασία 3 ήμερων Ακολουθούσε η από τα πλάγια με τα εργαλεία που αναφέρονται παραπανω,οριζοντια αποκοπή του κάτω μέρους.Η κάθετη κοπή ήταν αρκετά επιπονη,Για κάθε μυλόλιθο διαμέτρου 1,20cm έπρεπε να πελεκηθεί αυλάκι μήκους 410cm,πλατους τουλάχιστον 10cm και βάθους 25-45cm.Ολα αυτά απαιτούσαν εργασία 3 ήμερων Ακολουθούσε η από τα πλάγια με τα εργαλεία που αναφέρονται παραπανω,οριζοντια αποκοπή του κάτω μέρους.

Περίπου ενα ποσοστό εως και 10% ειχε αποτυχημένη αποκόπη

Μετά την αποκοπή οι μυλόλιθοι επεξεργαζόταν επιτόπου με λείανση των πλευρών του ώστε να μην έχουν το παραμικρό ελάττωμα καθώς το κόστος μεταφοράς ήταν υψηλό.

Οι περισσότεροι μυλόλιθοι της περιοχής περίπου το 95% ζύγιζαν απο 700-1100 κιλά,είχαν διάμετρο από 100-120cm και πάχος 25-40cm ενώ το υπόλοιπο 5% είχε διάμετρο 30-40cm και πάχος 15-25cm.

 

Παρακαλώ σε κάθε αναδημοσίευση του ποστ από τρίτους,ας αναφερθεί το αρχικό άρθρο μου
 

ΑΡΧΑΙΑ ΓΑΛΗΨΟΣ.Πληροφοριακο υλικο απο την αρχαια πολη

 Με αυτό το άρθρο θα ασχοληθώ με την Αρχαία Γαληψό,μια πόλη που έχει την δική της ιστορία στην περιοχή μας και αξίζει να την αναφέρω μέσα από πληροφορίες που υπάρχουν και στο διαδίκτυο.

Ως γενική πληροφόρηση στο wikipedia βρίσκουμε τα εξής: Η Γαληψός ήταν αρχαία ελληνική πόλη ευρισκόμενη εντός της περιοχής της Ηδωνίδας στη Θράκη και αργότερα στη Μακεδονία. Ευρισκόταν στα ανατολικά της Φάγρης και σε απόσταση περίπου 17 χμ. από την Αμφίπολη. Ανήκε στη Συμμαχία της Δήλου, ενώ ιδρύθηκε ως αποικία της Θάσου. Έπειτα από την κατάκτηση της Αμφίπολης, κατελήφθη από τον Βρασίδα το 424 π.Χ., ωστόσο ανακατελήφθη από τον Κλέωνα το 423. Ο Περσέας της Μακεδονίας, διαφεύγοντας των Ρωμαίων οι οποίοι τον είχαν νικήσει στη Πύδνα, έπλευσε ως τις εκβολές του Στρυμόνα, και με κατεύθυνση την Γαληψό, παραμένοντας εκεί προτού μετακινηθεί προς τη Σαμοθράκη. 

 

 Η Γαληψός είναι μια από τις πιο σημαντικές αποικίες της Θάσου στα απέναντι από το Νησί παραλία της αρχαίας Θράκης .Η συσχέτιση του τοπωνυμίου Γαληψός με το μύθο του Κάδμου και του γιου του Θάσου συνδέει την αρχαία αυτή πόλη με τη Θασιακή επικράτεια .Ο Γαληψός επώνυμος ήρωας της πόλης είναι γιος του Θάσου με μητέρα την Τηλέφη.

 Στις αρχαίες πηγές ή Γαληψός αναφέρεται ως πόλη της Θράκης και Παιόνων και ως Θασιων αποικία και εμπόριο.Κατα τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου καταλήφθηκε διαδοχικά από το Βρασίδα 424 π.χ. και τον Κλέωνα το 422 ενω το 356π.χ. καταστράφηκε από τον Φίλιππο .Η ζωή στην πόλη επανήλθε αφού αναφέρεται ότι στο Λιμένα της κατέφυγε ο Περσέας στη Φυγή του προς τη Σαμοθράκη μετά τη μάχη της Πύδνας το 167 π.χ.Η συνέχεια της πόλης μαρτυρείται και στα Ρωμαϊκά χρόνια με αναφορές από τον Στράβωνα.

 
Η θέση της αρχαίας πόλης εντοπίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα από τον Γάλλο αρχαιολόγο Paul  Perdrizet ο οποίος την συνέδεσε με τα ερείπια μιας τειχισμένης αρχαίας πόλης στη θέση Γαϊδούροκάστρο τέσσερα περίπου χιλιόμετρα νότια από το χωριό Κάριανη.Ο Γάλλος αρχαιολόγος δραστηριοποιείται γύρω από το Παγγαίο και καταγραφει διασπαρτα αρχαιολογικα ευρηματα κυριως επιγραφες εντοπίζοντας την θεση αρχαιων πολεων.

Το 1911 μια νεα Γαλλικη αρχαιολογικη αποστολη επισκεπεται την περιοχη της αρχαιας Γαληψου.Τον Ιουνιο του 1930 2 επιλεκτα μελη των ανασκαφικων ομαδων που ηδη εργαζοταν στους αρχαιους Φιλιππους και την Θασο,οργανωνουν μια 3η Γαλλικη ερευνητική αποστολη στην αρχαια Γαληψο.Ο Paul Collart και Pier Devambez φθάνουν στην Καριανη .Πραγματοποιουν εκτεταμμενη επιφανιακη ερευνα στην θεση Γαιδουροκαστρο και στα καταλοιπα της θεσης της Αρχαιας Γαληψου.

 

 

 ANAΣΚΑΦΗ 1938 ΜΥΛΩΝΑΣ-ΜΠΑΚΑΛΑΚΗΣ

                    

 

Το 1960 γινεται η επομενη αρχαιολογικη ανασκαση στο βορειο νεκροταφειο της Αρχαιας Γαληψου απο την αρχαιολογο Κατερινα Ρωμιοπουλου.Στο πλαισιο των ερευνων φωτογραφιζονται τα τειχη της αρχαιας πολης ενω ανασκαφονται 16 ταφοι οι οποιοι ηταν διαταραγμενοι και ηταν 7ου-6ου π.χ.αιωνα προφανως των αποκων της Θασου.Σε αυτους βρεθηκε κεραμικη και κοσμηματα.Να αναφερουμε οτι η περιοχη μαστιζε απο τους λαθροανασκαφεις.

 

 

Το 1971 γινεται εκτεταμμενη/συστηματικη ανασκαφη απο την Αρχαιολογικη υπηρεσια Καβαλας με προισταμενη την κ.Χαιδω Κουκουλη εξαιτιας και της χαραξης της παραλιακης ε.ο.Καβαλας Θεσσαλονικης οπου και εκει βρεθηκαν αρκετοι ταφοι και ευρηματα. 

 

                                                                                                                                              

ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ      

 Η Αρχαία Γαληψός σύμφωνα με τις αρχαίες πήγες βρίσκεται στο δυτικότερο άκρο της γνωστής ως Περαίας η Ηπείρου Θασίων Ανατολικά του Στρυμόνα στους Πρόποδες του Συμβόλου.Η κήρυξη του αρχαιολογικού χώρου της Γαληψού μεταξύ των ρευμάτων χαλικόρεμα και θερμόρεμα περιλαμβάνει την Ακρόπολη στο λόφο γαϊδούροκάστρο την Ακρόπολη,τα νεκροταφεία της πόλης και των νοτίων νεκροταφείων και οι πρόσφατες ανασκαφές που έγιναν στο τομέα του λιμανιού .

 

Η κήρυξη του αρχαιολογικού χώρου της Γαληψού περιλαμβάνει την Ακρόπολη στο λόφο γαϊδούρο κάστρο τα νεκροταφεία της πόλης και τον οικισμό στη θέση Πιθάρι.Η θέση της αρχαίας πόλης στην παραλία της Καριανης σε λοφο οχυρό εντοπίζεται στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα από το Γάλλο αρχαιολόγο Perdrizet στη συνέχεια τη θέση της αρχαίας πόλης και επισκέφτηκαν αρκετή αρχαιολόγοι και ερευνητές κυρίως Γάλλοι.

Το 1938 οι αρχαιολόγοι Μυλωνάς και Μπακαλάκης πραγματοποίησαν εκτεταμένη έρευνα στην Ακρόπολη και στα νεκροταφεία της πόλης.60 περίπου τάφοι ήρθαν στο φως από τις ανασκαφικές έρευνες της κυρίας Κατερίνας Ρωμιοπούλου και της κυρίας Χά'ι'δος Κουκούλη-Χρυσανθάκη.Τοπογραφική έρευνα της Ακρόπολης και κυρίως της πορείας του τείχους της αρχαίας Γαληψού πραγματοποιήθηκε από τον Δημήτρη Λαζαρίδη το 1970.

 Πολλά ευρήματα από την αρχαία Γαληψό σήμερα στο αρχαιολογικό μουσείο Καβάλας προέρχονται από παραδόσεις και κατασχέσεις εδώ το τείχος της πόλη.

Το 2010 στη θέση Πιθάρι εντοπίστηκαν μετά από έντονες βροχοπτώσεις πιθάρια που περιείχαν ελάχιστα οστά και ένα μικρό αγγείο κύπελλο εποχής σιδήρου.Από την θέση αυτή προέρχονται και τέσσερις ενεπίγραφοι μαρμάρινοι όροι σήμερα στο αρχαιολογικό μουσείο της Καβάλας του τέλος του έκτου αιώνα π.Χ. που μαρτυρούν την ύπαρξη μεγάλου ναού της Θεάς Δήμητρας στην περιοχή του λιμανιού.

 

 

 Το 2006 με αφορμή την έκδοση οικοδομικής άδειας εξοχικών κατοικιών στην παραλία της Κάρυανης αποκαλύφθηκαν οικοδομικά κατάλοιπα .

ανασκαφή που πραγματοποιήθηκε το 2006 2007 αποκάλυψε λείψανα ορθογώνιου κτιρίου διαστάσεων 13 X 10 περίπου μέτρων πιο συγκεκριμένο αποκαλύφθηκαν τρεις χώροι Α Β και Γ.Ο χώρος Α περίπου 100 τετραγωνικά είναι ο κύριος χώρος η αυλή του κτιρίου με το πηγάδι ο χώρος Γ στο μέσον του χώρου στο κέντρο βρέθηκε εστία ενώ ο χώρος Β δεν αποκαλύφθηκε εξολοκλήρου.

 

 Το πηγάδι έχει χτιστεί από αργούς λίθους έχει εσωτερική διάμετρο 1.20 και ερευνήθηκε μέχρι το βάθος του 1,5 μέτρου από την επιφάνεια του χείλους.Στο εσωτερικό του βρέθηκαν πολλές κεραμίδες στέγης στρωτήρες και καλυπτήριες λακωνικού τύπου.Επίσης υπήρχε μεγάλη ποσότητα αβαθείς κεραμικής Καθημερινής χρήσης λίγα όστρακα τοπικών εργαστηρίων και λιγα όστρακα μελανόμορφο και ερυθρόμορφων αγγείων.

Η έρευνα στο χώρο της αυλής δεν εξαντλήθηκε,Παντού υπήρχε διάσπαρτη κεραμική αρχαϊκών χρόνων ενώ στο χώρο Β δεν ολοκληρώθηκε η απομάκρυνση όλης της επίχωσης ο Νότιος τοίχος του χωρου Β αποκαλύφθηκε σε μηκος 15περίπου μέτρων.Η κεραμική που βρέθηκε στο χώρο ήταν ελάχιστη.Αξίζει να αναφερθεί μια ενσφράγιστη λαβή αμφορέα με το όνομα του επωνύμου άρχοντα Ευρυαναξ χρονολογίας πρώτο μισό 4ου αιώνα π.Χ.

 

 

Ο χώρος Γ καταλαμβάνει όλο το πλάτος του κτιρίου ενώ στο κέντρο βρέθηκε εστία και γύρω από την εστία πάρα πολλά σιδερένια και χάλκινα αντικείμενα.

Εκτός από κεραμική διάσπαρτα σε όλη την ανασκαφή βρέθηκαν οστά ζώων και όστρεα.Το κτίριο από μια πρώτη προσέγγιση χρονολογείται στο τέλος του έκτου με αρχές του 5ου αιωνα π.Χ.

Η πλειονότητα της κεραμικής εκπροσωπείται από αγγεία τοπικών εργαστηρίων και μαρτύρει τις εμπορικές και Πολιτιστικές σχέσεις της Γαληψού με τη Μητρόπολη Θασου και τις υπόλοιπες Θασιακές αποικίες αλλά και με μεγάλα κυκλαδίτικα ιωνικά και άλλα εργαστήρια πόλεων του ανατολικού Αιγαίου.

 

Αρκετά είναι βέβαια και τα επισακτα αγγεία από Αττική και Κόρινθο .Η εισαγωγή και εμπορία των Κλαζομενιακών των αγγείων όπως και των σαρκοφάγων στο βορειοελλαδικό χώρο γινόταν μέσω της πόλης των Αβδήρων η οποία ήταν αρχικά αποικία των Κλαζομενων.

Βρέθηκαν επίσης λίγα όστρακα Κορινθιακών αγγείων που εκπροσωπούνται ως επί το πλείστον από μικρογραφικές κοτυλίσκες με διακόσμηση κατακόρυφων κυματιστών γραμμών.

 

 

 

Μια άλλη κατηγορία κεραμικής που βρέθηκε σε μεγάλες ποσότητες είναι τμήματα μεγάλων αγγείων αμφορέων και υδριών με γραπτές κυματοειδής  οι οριζόντιες διακοσμητικές ταινίες στο σώμα στο λαιμό και στις λαβές με επιρροή από εργαστήρια της Ιωνίας.Παρόμοια βρέθηκαν σε όλες τις Θασιακές αποικίες.Στο τοπικό εργαστήριο της Θάσου αποδίδονται αρκετά όστρακα αγγείων  με πρωτο γεωμετρική διακόσμηση που χρονολογούνται στο τρίτο τέταρτο του 6ου αιώνα π.Χ.Η παραγωγή τους εντάσσεται στην παράδοση των κυκλαδικών εργαστηρίων της Πάρου Και πιθανόν της Νάξου.Ομόκεντροι κύκλοι με κουκίδα στο κέντρο και κάθετες παράλληλες γραμμές διακοσμούν εξωτερικά την επιφάνεια του αγγειου.

Στο Θασιακο εργαστήριο στο Φαρι της Θάσου αποδίδονται επίσης ελάχιστα όστρακα και κυλικων που βρέθηκαν με ταινία κάτω από το χείλος και διακόσμηση μελανών στιγμων.

Στη Θάσο Εκτός από το εργαστήριο στη θέση Φαρί υπήρχε και ένα άλλο εργαστήριο που επιδίδονταν κυρίως σε Αττικά μελανόμορφα αγγεία στην μίμηση.Το εργαστήριο αυτό  επιβιώνει μέχρι τις αρχές του πέμπτου αιώνα και παράγει κυρίως οι λεκάνες πινάκια κανθαρούς και κιονωτούς κρατήρες.

Στης λεκάνες παρατηρούμε ότι διακοσμείτε όλο το αγγείο εξωτερικά.Οι λεκάνες αυτές Όπως και τα πινάκια  έχουν εξαρχής σχεδιαστεί για να αναρτηθούν στον τοίχο και για το λόγο αυτό φέρουν οπές ανάρτησης.

Η απεικόνιση τέθριππον η σκηνές αποχαιρετισμού Πολεμιστών είναι πολύ αγαπητά θέματα στην εικονογραφία των κρατήρων που βρέθηκαν στις αποικίες της Θάσου και αναφέρουμε συγκεκριμένα Στους μεγάλους κοιωνοτούς τους κρατήρες από το από την πόλη Φάγρης

Βόρεια από την ανασκαφή του 2006 είχαν γίνει κάποιες δοκιμαστικές τομές στο 2000 και εντοπίστηκαν και εκεί όπως βλέπετε τείχη και κεραμική που χρονολογείται και αυτή στους αρχαϊκούς χρόνους.Η εύρεση αρχαιολογικών λειψάνων σε Τόση μεγάλη έκταση μας οδηγεί στη σκέψη ότι Πιθανόν να βρισκόμαστε στον περιβάλλοντα χώρο ενός μεγάλου οικιστικού συνόλου το οποίο αποτελούσε τμήμα του λιμανιού της αρχαίας Γαληψού.Ίσως μάλιστα το κτίριο δίπλα στη θάλασσα στην άκρη του οικισμού να είχε δημόσιο χαρακτήρα και σε αυτό συνηγορούν ο μεγάλος υπαίθριος χώρος αυλή που θα διευκόλυνε τη συγκέντρωση πολλών ανθρώπων καθώς και η ύπαρξη εγκαταστάσεων νερού.

Πολύ πιθανόν να ανήκε στα προ κτίσματα του Ιερού της Δήμητρας που υπήρχε στην περιοχή.

Οι αγνύθες διαφόρων ειδών οι λίχνοι με ίχνη χρήσης στο νιπτήρα και τα όστρεα διαφόρων σχημάτων ίσως αποτελούσαν αναθήματα που αντιπροσώπευαν όλες τις κοινωνικές τάξεις των επισκεπτών στο Ιερό.

Τα όστρακα αναθηματικών πινακίων με οπές ανάρτησης και τα αγγεία με τις εγχάρακτες επιγραφές αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα ευρημάτων σε Ιερό.

 

Τα αποτελέσματα της σωστικής ανασκαφής στην παραλία της Κάρυανης θεωρούμε ότι είναι πολύ σημαντικά για την έρευνα της κατοίκησης του λιμανιού της αρχαίας Γαληψού και αποτελούν ένα σημαντικό βήμα για τον εντοπισμό του Ιερού της Δήμητρας στην περιοχή.Η μελέτη του υλικού της ανασκαφής και ιδιαίτερα της κεραμικής επιβεβαιώνει για μία άλλη φορά τις Στενές σχέσεις την καλύψουμε τη Μητρόπολη Θάσο αλλά και τις υπόλοιπες αποικίες στην Περαία Θασίων αλλά και με τα μεγάλα εργαστηριακά κέντρα της αρχαιότητας.

ΠΗΓΕΣ :2o Συνεδριο Τοπικης Ιστοριας Παγγαιου :https://www.youtube.com/watch?v=M53s-0by8w4&t=4374s

https://docplayer.gr/52528130-Galipsos-thasion-emporion.html

Σας προτείνω να επισκεφθείτε το καναλι στο Youtube του ''Συνεδριου Τοπικης Ιστοριας Παγγαιου'' καθώς έχει τις εργασίες από αρχαιολόγους και ερευνητές όσο αφορά την τοπική ιστορία του Δήμου Παγγαίου.Όλα τα βίντεο καλύπτουν τα συνέδρια που έχουν γίνει από την Δημοτική Αρχή του Δήμου Παγγαίου https://www.youtube.com/channel/UC8-LHekZ02Ksag-cq9RRUrQ/featured οπως αντιστοιχα  και την σελιδα στο facebook https://www.facebook.com/topiki.istoria.paggaiou